Tiên phong Mẹ và con gái.

Phải thoát khỏi bến sông với những chuyến đò và sạp hàng không tìm thấy nổi một niềm vui nhỏ bé. Mỗi người giữ một sự câm lặng cho mình. Đêm ấy sau khi đã hoàn thành mọi công tác chuẩn bị. Mẹ không biết đấy. Tự nhiên con thấy mình có lỗi vô cùng. Mẹ chờ cửa đấy. Đò vắng người sang. Như thể mẹ vẫn đang đợi một người nào đó… Truyện ngắn của Tạ Đức An. Chạy vào mấy quả đồi để đào hầm thông tin. Nuôi nấng con gái bằng những nỗi đau giấu lặng.

Muốn quên một ai đó cũng không làm được. Gió thổi bên tai ù ù. Lúc ấy cái khát khao được yêu.

Người phụ nữ nếu tìm thấy một bến đỗ bình yên thì sống cũng bõ một kiếp người. Tiền ăn mẹ ạ. Đôi lúc muốn hận thù một ai đó nhưng không làm được. Một mình con mà quản được cả hai sạp hàng. Dường như mẹ chờ ai… Anh theo đoàn nghệ sĩ nghiệp dư đến thị xã trình diễn.

Giọt máu của người đàn ông ấy đang lớn dần trong con. Giải đáp mà nghe cay xè mũi. Nói dỗi: - Con đi học thì mẹ nuôi thế nào được. “Con gái yêu của mẹ! Sinh nhật thứ mười tám của con mẹ mang đến cho con một món quà đau xót.

Con gái không biết nên thương hay giận mẹ. Đẹp như những bông hoa muống biển. Con trải lòng mình vào thế giới mà con gái chưa bao giờ đến. Tiếng sông vỗ vào tiếng thở dài của mẹ cứ ám ảnh và xoáy sâu vào tâm tưởng con gái. Con gái gập vội bức thư lại. Mắt vời vợi buồn.

Mỗi ngày mẹ vẫn chở cả đôi chục chuyến đò. Nhưng khi thức dậy. Con gái mếch lòng. Cho đến khi hai ánh mắt gặp nhau thì con gái dường như đã quên cả lời mẹ dặn. Ngày nắng thì đông người vào ra. Còn cảm nhận được cả hơi thở. Đã có lần ngập ngừng con gái bảo: - Hay mẹ tục huyền đi.

Còn kẻ lạc lối như mẹ thì chỉ mang cái đau xót một đời. Chắc hẳn mẹ vẫn ngồi cửa đợi.

Con cứ ở nhà mà lang bang thế này mẹ lo lắm. Được sống một cuộc sống khác cứ cháy bùng trong con. Đừng hỏi mẹ cha con đang ở đâu? Điều ấy chính mẹ cũng không biết. Mẹ ngồi yên lặng quay mặt vào sông. - Con gái học xong Trung cấp Dược. Mẹ đi đưa đò từ mờ sáng. Bất tận. Đêm ấy. Nhưng bụng vẫn lo cho con gái. Có thể con lại ngồi viết cho đứa con thân yêu của mình một bức thư như mẹ đã viết cho con.

Hiếm con vạc đi ăn đêm lại cất tiếng kêu thảng thốt. Hiếm gió thổi mùi phù sa nồng nồng. Đêm ấy con gái không về.

Âm ấm. Sạp vải của con gái vẫn hẩm vào những ngày mưa. Biển xanh biêng biếc đến hết sức. Hai mẹ con càng ít nói với nhau hơn. Nước mắt mẹ chảy dài. Lúc con gái đặt lưng xuống giường.

Những ngày mưa hai mẹ con lầm lũi một già một trẻ. Mẹ thấy không. Mẹ vẫn ngồi cửa đợi con. Cuộc sống đã trôi qua mờ nhạt rất lâu rồi. Nên tối thứ bảy nào. Có tiếng ai đó gọi với từ trên bến xuống: - Cho tôi qua đò với. Vẫn một dáng ngồi quay mặt vào sông. Mẹ kể về người thứ ba. Chắc hẳn con lại Trả lời: “Ông ngoại và cha con đi vắng”. Chưa khi nào con gái lại thương mẹ nhiều đến thế.

Nhưng rốt cục lại có một đứa trẻ nữa được sinh ra mà không biết bố nó là ai. Nếu con muốn biết về một người thứ ba thiếu vắng trong gia đình mình bấy lâu thì hãy đọc tiếp những gì mẹ viết”. Anh nắm tay con gái thật chặt: - Đi theo anh nhé! Lời mời mọc đến một thế giới xa xăm. Sự thực về sự ra đời của con trên bến sông này. Con gái đã thấy trên bàn có một lọ huê hồng đỏ và một bức thư. Úp mặt vào gió sông để khóc.

Tiếng cựa mình của dòng sông hiền hòa. Sợ hãi nhưng nghe đâu trái tim mẫn cảm của người mẹ đã nhận ra. Sinh nhật con. Tiền chở đò thuê của mẹ không đủ trả tiền thuê nhà chứ đừng nói tiền học. Từ đấy. Con gái hát hay nên được bầu làm đội trưởng đội văn nghệ xóm Đò. Hi hữu mấy đứa lại tụ hợp nhau tại quầy hàng vừa bán hàng vừa tập văn nghệ.

Hát hò là mẹ lại thở dài: - Sao mấy đứa không lo mà làm ăn. Khi con mang dòng máu của anh. Thở dài: - Biết thế nào là lớn khôn. Mà cứ tình hình này thì mẹ nghĩ con nên đi ôn rồi năm sau thi lại.

Mẹ nhắc khéo: - Hình như con gái có chuyện gì vui thì phải. Mẹ cứ nói con thế… Mẹ cười dàn hòa. Mắt mẹ cũng ầng ậc nước. Đoàn của những người nghệ sĩ nghiệp dư không dừng lại ở bất cứ nơi đâu quá năm ngày.

Để rồi mười tám. Như những con cá bạc quẫy động một vùng sông rồi lại bơi đi. Đoàn sắp đồ để đi. Con đã ra đời trong bao nỗi cay nghiệt của đời vì không có bóng vía người cha. Con gái nghĩ thương mẹ nên mấy lần nỉ non: - Mẹ đừng lo cho con nhiều. Anh bảo: - Em có muốn nghe những câu chuyện của anh không? Câu chuyện về vùng quê anh. Cuộn đỏ dòng phù sa như một dải lụa màu uốn qua thị xã.

Tiếng vạc ăn đêm. Mở một quán bán thuốc ngay bên bờ sông Hồng. Lạ nước lạ cái nên cả đoàn nhờ chi đoàn thanh niên tìm giúp chỗ dựng rạp. Mưa giăng. Đêm diễn thứ hai. Mẹ nghe thì cũng thấu nhưng vẫn dặn: - Xong buổi biểu diễn phải về nhà ngay.

Bao giờ con gái về đến nhà rồi mà mẹ vẫn chưa hết lo. Con không còn đủ quả cảm để rong ruổi theo anh những cuộc hành trình vô tận. Con gái bỏ đoàn lặn lội ngược về với bến đò và người đích mẫu hao gầy trong chờ mong. Vì đoàn hứa sẽ ủng hộ trại trẻ mồ côi trong thị xã một phần ba số tiền thu được.

Nghe thấy cả những bổi hổi khó tả… Sau đêm diễn trước nhất. Anh bảo: - Không ngờ con gái làng Đò lại xinh và dịu dàng đến thế. Mẹ quen cha từ những lần sang sông ấy. Người ấy đã dời xa bến sông này đúng ngày này của mười tám năm về trước. Sau này lại lấy mỗi chợ bên sông để mở thêm cửa hàng bán vải. Lo sợ rất lạ đang giật lấy con. Ánh mắt và cả cái tính khôi hài ấy. Con vờ thở đều đều và chìm sâu vào giấc ngủ.

Một cảm giác hoang mang. Thân vạc. Không biết đã bao lăm lần con gái hứa sẽ không giẫm vào bước chân của mẹ.

Hai mươi năm sau. Anh đảm đang hậu cần cho đoàn thết đãi thanh niên dựng rạp một bữa cháo gà. Dè dặt trong con tan biến. Cố giấu chút thẹn thò. Con gái đi giao lưu văn nghệ là mẹ ở nhà cũng hết đứng ngóng lại ngồi trông.

Con gái thấy dáng mẹ ngồi như núi vọng phu mà thương. Tiếng gọi đò đã cất lên mấy lần mà mẹ vẫn yên ắng.

* * * Mẹ vẫn mài miệt với những chuyến đò. Sông Hồng chảy thầm lặng một dải… Bạn bè hỏi: - Sao nhà chỉ có hai mẹ con? Con gái cười: - Ba tao đi vắng.

Cũng là lúc con nhận được một sự thực rằng người đàn ông này đã có gia đình. Con gái cứ như bị hút hồn bởi nụ cười. Cái tuổi nông nổi và bồng bột của mẹ ngày xưa…”.

Mẹ quay mặt vào tường thở dài. Diệu huyền làm cho mọi nỗi sợ hãi. Đấy là bức thư đầu tiên mẹ viết dành riêng cho con gái. Con gái đi mãi vẫn không thấy một thế giới mà con gái vẫn từng mơ màng. Xin lỗi con. Nếu còn có tình nhân mẹ. Áp tai xuống giường. Tình cũng không đủ lớn để ràng buộc một người đàn ông đã có vợ con.

Để đến khi đứa con nhỏ biết hỏi “Sao nhà mình chỉ có ba người?”. Con người ta đi hết cả đời mà có khi vẫn còn lầm lỡ. Về những chân mây xa tít tắp. Đêm ấy đoàn nghệ sĩ lặng đúng ra đi. Anh vừa trổ tài thổi nấu vừa bày trò trêu cho mọi người vui. Có những điều ta cần phải biết đến cùng tận nhưng cũng có điều ta quên nó thì sẽ tốt hơn.

Vẫn biết là những lời ong mật của cánh con trai mà sao con vẫn thấy ngọt lòng. Chấp nhận để sống tốt hơn.

“Cha con là lính thông báo đóng quân ở bên kia sông Hồng. Tím đến ngắt trời.

Mà con cũng đâu có lông bông. Con gái nhìn sông Hồng chảy lặng một dòng mẹ thương thân mẹ chẳng khác gì thân cò. Nhà Văn hóa thanh niên của thị xã có tổ chức các chương trình văn nghệ cho thanh thiếu niên đoàn viên các xóm giao lưu.

Mẹ đứng trong buồng nhìn ra. Thế là một dải cát trắng hiện ra. Tối thứ bảy. Nên thanh niên sum họp cũng phải có bổn phận giúp sức với người ta.

Sau những cuộc hẹn hò chóng vánh trên chiếc đò lợp lá. Con gái mười tám rồi. Đây có phải chính là sự thật mà con gái muốn biết từ lâu. Hoặc rảnh rỗi thì cũng lên thư viện của thị xã mà đọc sách báo.

Nhưng con đã biết học cách hài lòng từ mẹ. Nó tắm đẫm trong con cái ước mơ được bước đến những thế giới lạ xa mà hết sức đẹp đẽ. Con gái xin mẹ đi từ chiều để kết hợp thanh niên mấy xóm lo bán vé. Hàng ngày cha có nhiệm vụ sang bên này sông. Mười tám năm qua mẹ bỏ nhà trong xóm ra bến sông này trở dạ sinh con.

Trở về nhà mẹ nhìn cảnh mấy đứa cứ lúng liếng. Con gái ơi! Mẹ là đứa con hư vô biết nghe lời người lớn.

Con gái không còn buồn nhiều như những ngày xưa nữa. Bà ngoại bảo: - Đừng yêu những người qua sông. Lần nào trở về bờ. Khi ấy mẹ đôi mươi. Từng ấy năm bươn trải trên những chuyến đò. Con lớn rồi mà… Mẹ quay mặt vào mênh mông gió. Rồi con sẽ được làm mẹ. Không đỗ đại học thì học cao đẳng hoặc trung cấp.

Cố giấu nhịp tim đang đập mạnh. Nó như một khu vườn cổ tích nhiều hoa lá. Phải chăng con gái đã yêu anh từ lúc ấy… Mẹ vẫn ngồi tựa cửa chờ con. Liên lạc. Đoàn nghệ sĩ và thanh niên thị xã giao lưu rất nhanh rồi bắt tay vào công việc.

Chỉ muốn chạy ra bờ sông. Con vẫn còn nấn ná ở lại. Có phải vì con khờ dại… Tối ấy khi trở về. Mẹ chỉ mong con gái đừng bao giờ bước theo dấu chân lầm lỗi của mẹ.

Từ sự bồng bột và cái thú ngông cuồng của tuổi trẻ. Rồi đêm chìm vào yên lặng. Hôm đầu đến. Cho đến năm con gái mười tám tuổi. Lần sau con gái không bao giờ dám ngỏ lời như thế nữa. Mẹ đem lòng yêu cha con từ cái ánh nhìn sâu tun hút đầy ma lực. Con gái đóng sạp vải rồi vội vã lên nhà văn hóa. Lần nào chở đò xong.